«ΠΡΟΘΑΛΑΜΟΣ» ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

Πέμπτη, 15 Σεπτεμβρίου 2011


Η παρούσα οικονομική κρίση, πέρα από την ανάδειξη των συστημικών ανισορροπιών  και της εγγενούς βαρβαρότητας του καπιταλιστικού συστήματος, λειτούργησε και λειτουργεί ως «χρυσή ευκαιρία» για τις δυνάμεις του κεφαλαίου, προκειμένου να εξαπολύσουν τη σφοδρότερη επίθεσή τους, μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενάντια στον κόσμο της εργασίας.

Στον πυρήνα αυτής της επίθεσης βρίσκονται οι επιχειρούμενες και κλιμακούμενες ανατροπές στα κεκτημένα εργασιακά δικαιώματα δεκαετιών, τα οποία εξασφάλιζαν – αν και συχνότατα με ελλιπή και προβληματικό, ως προς την εφαρμογή τους, τρόπο - ένα μίνιμουμ επίπεδο αμοιβών και αξιοπρεπών εργασιακών σχέσεων και συνθηκών.

«Πειραματόζωο» αυτών των ακραία νεοφιλελεύθερων ανατροπών, στο λεγόμενο «δυτικό κόσμο», είναι η Ελλάδα, η οποία επιλέχτηκε πρώτη, ως ο πιο αδύναμος κρίκος της Ευρωζώνης. Ο στόχος βέβαια δεν είναι άλλος από την επιτάχυνση της διαδικασίας αναδιανομής του παραγόμενου πλούτου σε βάρος των εργαζομένων και βεβαίως υπέρ του παρασιτικού χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.

Στο ευρύτερο αυτό πλαίσιο εντάσσεται και το πολυνομοσχέδιο-«έκτρωμα» για τα εργασιακά, το οποίο ψηφίστηκε από την ελληνική Βουλή στις 14-12-2010, υπό τον «εύηχο» τίτλο: «Επείγοντα μέτρα εφαρμογής του προγράμματος στήριξης της Ελληνικής Οικονομίας» (ν.3899/2010). Το νομοσχέδιο αυτό αποτελεί βεβαίως φυσική προέκταση του αρχικού μνημονίου και των δύο επικαιροποιήσεών του (Αυγούστου και Νοεμβρίου), δια μέσου των οποίων επιχειρείται η «κινεζοποίηση» της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, προκειμένου να διασωθούν οι πιστωτές της.
Το εν λόγω πολυνομοσχέδιο, το οποίο ψηφίστηκε με την πραξικοπηματική διαδικασία του κατεπείγοντος, επιφέρει πρωτοφανείς ανατροπές σε τρεις κεντρικούς άξονες των εργασιακών:

Α) Στο καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων εργασίας
Β) Στη λειτουργία του ΟΜΕΔ
Γ) Στην περαιτέρω ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων

Ας εξετάσουμε τώρα αυτές τις ανατροπές αναλυτικά:

 ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Με τις διατάξεις του άρθρου 14 του πολυνομοσχεδίου εισάγεται στο εργατικό δίκαιο μια νέα μορφή συλλογικής σύμβασης η «Ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας» (ΕΕΣΣΕ). Με την ειδική αυτή σύμβαση δίνεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις να μην εφαρμόζουν τις κλαδικές συμβάσεις, καθώς ορίζεται ρητά ότι «Οι ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας υπερισχύουν από τις αντίστοιχες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας , χωρίς περιορισμούς». Η ΕΕΣΣΕ καθίσταται λοιπόν το βασικό εργαλείο απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων στη χώρας μας και μπορούν να τη συνάπτουν ακόμα και επιχειρήσεις που διαθέτουν προσωπικό κάτω των 50 ατόμων.

Με τις ειδικές συμβάσεις το επίπεδο των μισθών μπορεί να είναι κατώτερο του επιπέδου των κλαδικών συμβάσεων, με μοναδικό περιορισμό το, καθοριζόμενο στην Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, όριο του κατώτατου μισθού. Βεβαίως η ΕΕΣΣΕ δεν καθορίζει μόνο το επίπεδο των μισθών αλλά και τον αριθμό των θέσεων εργασίας (δηλαδή το επιτρεπόμενο όριο απολύσεων θα γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης!), καθώς και άλλους σημαντικότατους όρους, όπως η μερική απασχόληση, η εκ περιτροπής εργασία, η διαθεσιμότητα και η διάρκεια εφαρμογής τους. Δηλαδή η ΕΕΣΣΕ λειτουργεί ως «προκρούστεια» κλίνη για το σύνολο των ρυθμίσεων του πλέγματος των εργασιακών σχέσεων, αφήνοντας απροστάτευτους τους εργαζόμενους απέναντι στις εργοδοτικές απαιτήσεις και αυθαιρεσίες.

Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να επισημάνουμε δύο πράγματα, που η κυβερνητική πλευρά σκόπιμα αποσιωπά:

Πρώτον, το κατώτερο όριο του μισθού, που μπορεί να καθοριστεί με την ειδική επιχειρησιακή σύμβαση δεν είναι τα 740 ευρώ (μεικτά) αλλά το 84% ή ακόμα και το 70% των 740 ευρώ, στις περιπτώσεις νέων κάτω των 25 ετών και συμβάσεων μαθητείας αντίστοιχα! Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας την ανυπαρξία απαγόρευσης απολύσεων και την εξευτελιστικά χαμηλή (όταν υπάρχει) αποζημίωση απόλυσης, τότε συνειδητοποιούμε ότι οι μισθοί θα συμπιεστούν ακόμα και κάτω από τα 740 ευρώ σε αρκετές περιπτώσεις!

Δεύτερον, σε περίπτωση που εργοδότης και εργαζόμενοι δεν συμφωνήσουν και γι’ αυτό το λόγο δεν συνάψουν επιχειρησιακή σύμβαση, τότε ανοίγει ο δρόμος για τις ατομικές συμβάσεις! Συγκεκριμένα, σε περίπτωση που δεν επέλθει συμφωνία και λήξει η κλαδική σύμβαση, τότε - με δεδομένο ότι οι διαιτητικές αποφάσεις του ΟΜΕΔ αφορούν αποκλειστικά στη διαμόρφωση των μισθών, όπως θα δούμε παρακάτω- θα επιβληθούν ατομικές συμβάσεις για όλα τα θέματα, πλην των μισθών. Όμως η δυνατότητα της εργοδοσίας να ρυθμίσει όλα τα λοιπά εργασιακά θέματα μέσω ατομικών συμβάσεων θα οδηγήσει αναπόφευκτα, στα πλαίσια της επόμενης διαπραγμάτευσης, στην ανατροπή ακόμα και των όποιων μισθολογικών κατακτήσεων. Ουσιαστικά, ο συνδυασμός του «εκτρώματος» της ΕΕΣΣΕ και του νέου τρόπου λειτουργίας του ΟΜΕΔ οδηγεί στην κυριαρχία των ατομικών συμβάσεων! Με δεδομένη λοιπόν την ανεξέλεγκτη δυνατότητα της εργοδοσίας να επιβάλλει ατομικές συμβάσεις, οι εργαζόμενοι χάνουν τελείως τη διαπραγματευτική τους δύναμη. Έτσι, οι επιχειρήσεις θα μπορούν επιβάλλουν με τρόπο απόλυτο τους όρους τους, σώζοντας, ανέξοδα γι’ αυτές, ακόμα και τα προσχήματα: συνάπτοντας επιχειρησιακές συμβάσεις είτε με εργοδοτικά σωματεία είτε και με κανονικά, τα οποία υπό την απειλή των ατομικών συμβάσεων θα συναινούν, παίρνοντας ως αντάλλαγμα κάποια «ψίχουλα».


Ας εξετάσουμε όμως τώρα τις, άρρηκτα συνδεδεμένες με τα παραπάνω, αλλαγές στον ΟΜΕΔ.

ΟΜΕΔ
Οι ακραία νεοφιλελεύθερες ανατροπές που επιφέρει το πολυνομοσχέδιο στη λειτουργία του συστήματος επίλυσης συλλογικών διαφορών με τη μεσολάβηση και τη διαιτησία, που προβλέπεται στο Ν. 1876/1990, οδηγούν, επί της ουσίας, στη διάλυσή του.

Κατ’ αρχήν, ορίζεται ρητώς ότι η προσφυγή στη διαιτησία περιορίζεται αποκλειστικά στον καθορισμό βασικού ημερομισθίου ή/και βασικού μισθού. Για τα λοιπά θέματα ορίζεται ότι «μπορεί να συνεχιστεί οποτεδήποτε η συλλογική διαπραγμάτευση προκειμένου να συναφθεί συλλογική σύμβαση εργασίας». Δηλαδή, όπως προαναφέραμε, ανοίγει ορθάνοιχτα ο δρόμος για την επιβολή ατομικών συμβάσεων στα λοιπά –πλην μισθών- θέματα εργασιακών σχέσεων.
Επίσης, ορίζεται ότι και οι εργοδότες, εκτός από τους εργαζόμενους, μπορούν πλέον να προσφεύγουν στη διαιτησία και μάλιστα σε περίπτωση που προσφύγει ο εργοδότης αναστέλλεται το δικαίωμα της απεργίας του εργαζόμενου. Έτσι, μετατρέπεται η διαιτησία σε απεργοσπαστικό μηχανισμό! Και σαν να μην έφταναν όλ’ αυτά, οι διαιτητικές αποφάσεις τίθενται πλέον στην κρίση των δικαστηρίων ως προς την ουσία τους! Πρακτικά, αυτό συνεπάγεται τη μη εφαρμογή για χρόνια των όποιων μισθολογικών αυξήσεων δοθούν από τις διαιτητικές αποφάσεις – κι αυτό στην ευνοϊκή περίπτωση που το δικαστήριο αποφανθεί θετικά-, καθώς είναι γνωστές οι πολυετείς καθυστερήσεις στην εκδίκαση των υποθέσεων από τα ελληνικά δικαστήρια.
Επιπλέον, θεσπίζεται νέα δομή του ΟΜΕΔ και καινούρια διαδικασία επιλογής διαιτητών και μεσολαβητών, προκειμένου τα πρόσωπα αυτά να προεγκρίνονται από την εργοδοσία. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι οι μεσολαβητές και οι διαιτητές θα πρέπει να εγκρίνονται ομόφωνα από τους εκπροσώπους των εργοδοτών (ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ και ΕΣΕΕ) και τους εκπροσώπους της ΓΣΕΕ. Με τη νέα του δομή ο ΟΜΕΔ θα διοικείται από Δ.Σ  7 μελών, τα οποία θα κατανέμονται ως εξής: 1 από ΣΕΒ, 1 από ΓΣΕΒΕΕ, 1 από ΕΣΕΕ, 3 από ΓΣΕΕ και ένας πρόεδρος που θα εκλέγεται ομόφωνα από τα 6 μέλη, σε συνεδρίαση συγκαλούμενη από τον Υπουργό Εργασίας. Επίσης, στο Δ.Σ του ΟΜΕΔ θα μετέχει ως παρατηρητής, χωρίς δικαίωμα ψήφου, ένας εκπρόσωπος του Υπουργού Εργασίας.
ΕΛΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
Η βαρβαρότητα των απορρυθμίσεων που επιβάλλει το νομοσχέδιο, φτάνει στην κορύφωσή της στο σημείο αυτό. Συγκεκριμένα, με το άρθρο 18 του νόμου επέρχονται οι εξής αλλαγές:
- καταργείται η νόμιμη προσαύξηση της αμοιβής της πρόσθετης εργασίας του μερικώς απασχολούμενου.
- επεκτείνεται η δυνατότητα του εργοδότη να επιβάλλει εκ περιτροπής εργασία εννέα μήνες το χρόνο αντί για 6 μήνες που ίσχυε μέχρι σήμερα.
- Η ενοικίαση εργαζομένων επιτρέπεται πλέον για 36 μήνες αντί για 18.
- Εξαπλασιάζεται, από 2 σε 12 μήνες, η δοκιμαστική περίοδος, μετά τη λήξη της οποίας η σύμβαση εργασίας καταγγέλλεται χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση.
- συρρικνώνεται στον ένα μόλις μήνα ο χρόνος προειδοποίησης πριν την απόλυση, ώστε να καταβληθεί η μισή αποζημίωση, για υπαλλήλους που έχουν υπηρετήσει από 1 έως 2 έτη.
Συνοψίζοντας λοιπόν τις ακραία νεοφιλελεύθερες ανατροπές στα εργασιακά  ( που έγιναν νόμος του ελληνικού κράτους με το πολυνομοσχέδιο-πραξικόπημα ) μπορούμε να πούμε ότι το «έκτρωμα» της ειδικής επιχειρησιακής σύμβασης δεν είναι παρά ο «προθάλαμος» των ατομικών συμβάσεων.  Στη θεμελίωση αυτού του «προθαλάμου» συμβάλλουν τα μέγιστα οι απορρυθμίσεις που επιβλήθηκαν στο σύστημα επίλυσης συλλογικών διαφορών του ΟΜΕΔ, καθώς και οι διατάξεις που προωθούν την πλήρη ελαστικοποίηση της εργασίας.
Στόχος κυβέρνησης, τρόϊκας και κεφαλαίου είναι η διάλυση του συνδικαλιστικού κινήματος, η απομόνωση των εργαζομένων και η εξατομίκευση της δράσης τους, προκειμένου να μετατραπούν σε πειθήνια «εργαλεία» παραγωγής κερδών, χωρίς δικαιώματα και αξιοπρεπείς αμοιβές. Απέναντι σε αυτή τη βάρβαρη, νεοφιλελεύθερη επίθεση εμείς οι εργαζόμενοι δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να αντισταθούμε. Μέχρι τη νίκη!

του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ*


*μέλος τμήματος εργατικής πολιτικής ΣΥΝ
...

0 σχόλια στο «ΠΡΟΘΑΛΑΜΟΣ» ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

Δημοσίευση σχολίου